Arhitektonsko-urbanističke radionice: Bajice „Grad u polju“
Arhitektonsko-urbanističke radionice: Bajice „Grad u polju“

Inicijativa da se organizuju arhitektonske i urbanističke radionice tokom kojih bi se izučavala periferija grada Cetinja, tačnije zona Bajica, proizašla je iz želje za očuvanjem, valorizacijom i podsticanjem održivog razvoja ove prirodno ruralne sredine.

Ovaj projekat realizovan je u saradnji sa arhitektonskim fakultetima iz više zemalja, Sekretarijatom za urbanizam i održivi razvoj Prijestonice Cetinje, NVO Expeditio iz Kotora, kao i uz značajnu podršku lokalnog stanovništva. Radionice su omogućile razmjenu sa susjednim zemljama koje imaju slične kontekste.
Radionice su osmišljene kao kombinacija dva pristupa: pedagoškog i stučnog. Stundenti rade sa iskusnim arhitektama koji definišu ciljeve i sredstva uređenja. Ciklus predavanja i javnih debata je omogućio upoređivanje različitih predloga uz administrativna, tehnička i društvena pitanja. Kako bi im se olakšalo kretanje, učesnicima su na raspolaganju bila bicikla kao prevozno sredstvo. Najzad, metod « no stress work » je usvojen kao alternativa intezivnom radu koji, u kreativnoj fazi rada, može biti kontraproduktivan. Kontak sa prirodom, ugodna klima, prirodna ishrana, kontakt sa stanovnicima, racionalno korištenje vremena  pokazali su se kao stimulativan način rada.

Prva radionica održana u Bajicama od 02. do 11. oktobra 2012. godine. Vodio ju je arhitekta Boris Cindrić. Okupila je studente i profesore arhitektonskih fakulteta iz Pariza, Beograda, Sarajeva, Tirane i Podgorice. Gost na radionici je bio i čuveni pjevač Rambo Amadeus, veliki promoter ekologije u regionu. Cilj je bio definisanje programa, ali i davanje predloga u oblasti urbanizma, poljoprivrede i turizma kako bi se postigao održivi razvoj ovog mjesta, kako sa ekonomskog tako i sa ekološkog stanovišta.
Više timova koji su se podijelili po različitim zonama na terenu, su pristupili s jedne strane višeslojnoj analizi na terenu, s druge strane razvoju urbanističkih scenarija. Ujutro na terenu, popodne u radionici. Kraj radnog dana bio je rezervisan za prezentacije (rezimiranje opservacija i zaključaka) i predavanja o agrikulturi, ekologiji, ekonomiji, ekološkim konstrukcijama, zakonima o građenju u Crnoj Gori i drugim relevantnim temama. Stanovnici, predstavnici Prijestonice, članovi asocijacija i profesionalci iz navedenih domena bili su pozvani da učestvuju na prezentacijama i predavanjima.
Na kraju radionice, rezultati rada su predstavljeni javnosti i predstavnicima Opštine.

Druga radionica održana je od 10. do 22. jula 2013. godine. Vodili su je arhitekte Boris Cindrić, Žil Sabaros i Olivje Arditi. Po programu ove radionice radilo se na produbljivanju radova koji su rezultat prve radionice, na izučavanju prvih konkretnih projekata, a potom i na identifikovanju potencijalnih učesnika u razvoju. Ovaj novi susret u Bajicama obilježilo je predavanje Liz Walker, direktorke Eko sela u Itaki (SAD), kao i okrugli sto na temu lokalne autonomije.
Na samom početku Druge radionice formirane su tri grupe koje su svoj rad usmjerile na tri osnovne teme-lokacije:
1. strategija razvoja – master plan;
2. oaze – seoske i turističke rezidencijalne grupe;
3. vrtovi – zajedničke bašte, porodične bašte.
Rad kroz tri grupe/teme pokazao se kao veoma efikasan. Kao rezultat, svaka grupa je prezentovala pet panoa formata A1, a prezentacija je obuhvatila predloge kroz više mjerila, od šireg teritorijalnog zahvata, preko lokalnog urbanističkog, arhitektonskog.

Diskusija koja je uslijedila nakon prezentacije je omogućila definisanje prioriteta i identifikovanje različitih partnera u zavisnosti od prirode njihovog angažmana u projektu.